Obrączkowe zaćmienie Słońca 26 stycznia 2028: pierścień ognia
Księżyc jest zbyt daleko, by zasłonić Słońce w całości: pierścień światła pozostaje widoczny przez 10 minut i 27 sekund, od Ekwadoru po Portugalię, przez Brazylię i Hiszpanię. Nigdzie i nigdy nie ma momentu, w którym zdjęcie okularów jest bezpieczne.
Najważniejsze dane o zaćmieniu 26 stycznia 2028 roku
W środę 26 stycznia 2028 roku obrączkowe zaćmienie Słońca kreśli trasę zaczynającą się w Ekwadorze, przechodzącą przez Peru, Brazylię i Surinam, po czym przekracza Atlantyk, docierając do Hiszpanii i Portugalii. Wzdłuż tego korytarza Księżyc nigdy nie zasłania Słońca w całości: wokół tarczy Księżyca pozostaje widoczny pierścień światła, maksymalnie przez 10 minut i 27 sekund – najdłuższa pojedyncza faza, całkowita czy obrączkowa, w całym tym kalendarzu, aż do 2030 roku. Poza tą trasą, w strefie obejmującej wschodnią połowę Ameryki Północnej, Amerykę Środkową i Południową, Europę Zachodnią oraz północno-zachodni skraj Afryki, zaćmienie jest widoczne jako częściowe.
To pierwsze zaćmienie obrączkowe szczegółowo opisane na tej stronie, po dwóch całkowitych, z 2026 i 2027 roku. To rozróżnienie to nie technikalia: zmienia kluczową zasadę bezpieczeństwa, wyjaśnioną dalej.
Czy to zaćmienie będzie widoczne w Polsce?
Polska
Strefa widoczności częściowej wskazana dla tej daty to „Europa Zachodnia", etykieta węższa niż „Europa" jako całość, i źródło nie wymienia w niej wprost Polski – inaczej niż dla 2027 i 2030 roku. Ale sama etykieta to nie jedyny powód do ostrożności: pas obrączkowości dociera do Półwyspu Iberyjskiego tuż przed zachodem Słońca, a im dalej na wschód i na północ od Hiszpanii i Portugalii, tym mniejsza szansa zobaczyć zjawisko, zanim Słońce zejdzie pod horyzont. Czeski portal astronomiczny astro.cz podaje wprost, że w Czechach, leżących na zbliżonej długości geograficznej i bliżej trasy niż Polska, Słońce zajdzie, zanim zaćmienie w ogóle się zacznie. Rygorystyczne źródła zachodnioeuropejskie podają górną granicę widoczności częściowej w okolicach Irlandii (ok. 47%), Wielkiej Brytanii (ok. 50%), Francji (ok. 54%) i Belgii (ok. 29%) – wartości wyraźnie malejące w miarę przesuwania się na wschód i północ od Hiszpanii. Jeden polski agregator prasowy wspomina o widoczności rzędu kilkunastu procent w Polsce, tłumacząc to późną porą i zimową datą, ale ta liczba nie znajduje potwierdzenia w bardziej rygorystycznych źródłach sąsiednich krajów – wręcz przeciwnie, przeczą jej czeskie dane o zachodzie Słońca przed początkiem zjawiska. Precyzyjna widoczność z Polski nie jest więc w tej chwili potwierdzona przez wiarygodne źródła, i z tego powodu nie podajemy tu żadnego procentu. Sam pas obrączkowości w żadnym razie nie dotyka Polski w tej dacie.
Hiszpania i Portugalia
Po przekroczeniu Atlantyku znad Brazylii i Surinamu pas obrączkowości dociera do Europy właśnie przez Hiszpanię i Portugalię. To trzecie z rzędu zaćmienie, po 2026 i 2027 roku, w którym Hiszpania mieści się w pasie całkowitości lub obrączkowości: dla kogoś wyjeżdżającego z Polski to wciąż najbliższy cel, by zobaczyć to zjawisko w pełni.
Co sprawia, że zaćmienie jest obrączkowe, a nie całkowite
Magnitudo mierzy, jaka część średnicy Słońca jest zasłonięta przez Księżyc w maksimum zaćmienia. 26 stycznia 2028 roku wynosi ona 0,921: poniżej progu 1, nawet idealnie wyśrodkowany Księżyc nie wystarcza, by zasłonić całą tarczę słoneczną. Efektem jest nieprzerwany pierścień światła wokół sylwetki Księżyca w fazie szczytowej – cecha definiująca zaćmienie obrączkowe.
Przyczyną jest odległość. Orbita Księżyca wokół Ziemi nie jest idealnym okręgiem, tylko elipsą, a jego rozmiar kątowy widziany z Ziemi zauważalnie zmienia się między punktem najbliższym a najdalszym. Zaćmienie całkowite wymaga stosunkowo bliskiego Księżyca, na tyle dużego, by zasłonić Słońce; zaćmienie obrączkowe zdarza się, gdy Księżyc, tego konkretnego dnia dalej na swojej orbicie, wydaje się zbyt mały. 26 stycznia 2028 roku to właśnie ten drugi przypadek.
Cztery zaćmienia z pełnymi danymi, według magnitudo
- C2 sierpnia 2027, magnitudo 1,079: całkowite, największy margines powyżej 1.
- C12 sierpnia 2026, magnitudo 1,039: całkowite, najmniejszy margines powyżej 1.
- O1 czerwca 2030, magnitudo 0,944: obrączkowe, wartość najbliższa pełnemu zakryciu bez jego osiągnięcia.
- O26 stycznia 2028, magnitudo 0,921: obrączkowe, największy margines poniżej 1, to zaćmienie.
Dlaczego okularów nie zdejmuje się nigdy, nawet w maksimum
Zaćmienie całkowite daje osobom w swoim pasie krótkie okno, w którym Słońce jest całkowicie zasłonięte, a obserwacja gołym okiem staje się bezpieczna. Zaćmienie obrączkowe nigdy nie daje takiego okna, ani wewnątrz pasa, ani poza nim. Nawet w maksimum 26 stycznia 2028 roku, gdy pierścień osiąga swój najcieńszy punkt, widoczna wciąż część powierzchni Słońca w zupełności wystarcza, by uszkodzić siatkówkę w ciągu kilku sekund bezpośredniej ekspozycji.
Zasada jest tu prostsza niż przy 2026 czy 2027 roku, ale też bardziej bezwzględna: okulary ISO 12312-2 pozostają założone od pierwszego do ostatniego kontaktu, bez wyjątków, niezależnie od tego, gdzie się znajdujesz w tej dacie – wewnątrz pasa obrączkowości czy daleko od niego.
Co czyni ryzyko zaćmienia obrączkowego innym
Niebezpieczeństwo nie polega na intensywniejszym świetle w porównaniu z równie głęboką fazą częściową; polega na pokusie, by dłużej patrzeć na niezwykły, widowiskowy kształt. Zasada postępowania pozostaje ta sama, co przy każdej bezpośredniej obserwacji Słońca: certyfikowane okulary przed spojrzeniem w niebo, krótkie sesje, i kontrola filtra przed użyciem.
Poradnik odniesienia
Nasz poradnik okularów do zaćmienia wyjaśnia, dlaczego oparzenie siatkówki nie boli w momencie, w którym się zdarza, co naprawdę liczy się jako certyfikowana ochrona, i jakie metody projekcji pośredniej działają bez żadnych okularów.
Pierścień na miarę rekordu: 10 minut i 27 sekund
Spośród czterech maksymalnych czasów trwania w tym kalendarzu, aż do 2030 roku, 26 stycznia 2028 roku jest najdłuższy: 10 minut i 27 sekund, wobec 6 minut i 23 sekund całkowitości z sierpnia 2027 roku, 5 minut i 21 sekund pierścienia z czerwca 2030 roku i 2 minut i 18 sekund całkowitości z sierpnia 2026 roku. Tak długi pierścień powstaje, gdy Księżyc znajduje się blisko najdalszego punktu swojej orbity, w połączeniu z nietypowo centralnym ustawieniem Ziemi, Księżyca i Słońca w chwili zaćmienia.
Dla kogoś w pasie oznacza to niezwykle długi czas na obserwację całego pierścienia: wystarczająco dużo, by zmienić obiektyw w aparacie, wyregulować statyw, albo po prostu przekazywać sobie z rąk do rąk widok przez filtr w grupie – zawsze przez certyfikowany filtr, nigdy gołym okiem.
Trasa: od Ekwadoru po Portugalię, przez Brazylię
Pas obrączkowości z 26 stycznia 2028 roku zaczyna się w Ameryce Południowej, obejmując Ekwador, Peru, Brazylię i Surinam, zanim przekroczy Atlantyk i dotrze do Europy przez Hiszpanię i Portugalię. To transatlantycki korytarz, podobny kształtem do tego z 12 sierpnia 2026 roku, który łączył już Grenlandię i Islandię z Hiszpanią, ale tym razem zorientowany z zachodu na wschód na niższej szerokości geograficznej. Według hiszpańskiego Instituto Geográfico Nacional pierścień dotrze do Sewilli około godziny 17:34 czasu lokalnego, z obrączkowością trwającą około 7 minut, potem do Kordoby minutę później z podobnym czasem trwania, zanim przesunie się w stronę Walencji i zachodnich Balearów tuż przed zachodem Słońca.
Poza tą trasą zaćmienie pozostaje widoczne jako częściowe w strefie obejmującej wschodnią połowę Ameryki Północnej, Amerykę Środkową i Południową, Europę Zachodnią oraz północno-zachodni skraj Afryki. To strefa, w której mieści się wschodnia część Stanów Zjednoczonych i Kanady; Polska, jak już wskazano, nie pojawia się w niej wprost.
Hiszpania wraca, tym razem także Portugalia
Trzecie zaćmienie z rzędu, i Hiszpania znów mieści się w pasie całkowitości lub obrączkowości: na północy w 2026 roku, dalej na południu w 2027 roku, i ponownie w 2028 roku, tym razem razem z Portugalią. Trzy zaćmienia, trzy różne strefy, jeden stały wątek geograficzny: Półwysep Iberyjski, nietypowo często wystawiony na cień Księżyca w tym odcinku dekady.
Dla kogoś śledzącego zaćmienia z 2026 i 2027 roku z Polski, to potwierdza schemat: Hiszpania, a teraz także Portugalia, pozostają najkrótszym skokiem, by wyjść poza zwykłą fazę częściową i wejść w samo zjawisko. Nasza strona następne zaćmienie Słońca zestawia wszystkie pięć dat i ich trasy do bezpośredniego porównania.
Zima szczególna: nisko stojące Słońce dla obserwatorów z półkuli północnej
26 stycznia wypada w pełni zimy, wyraźnie odstając od pozostałych zaćmień tego kalendarza, skupionych między czerwcem a sierpniem. Na większości średnich szerokości geograficznych półkuli północnej, Polski nie wyłączając, Słońce pod koniec stycznia stoi nisko nad horyzontem przez większą część dnia, niezależnie od dokładnej godziny lokalnego maksimum zaćmienia. To czynnik istotny przy wyborze miejsca obserwacji, tak jak przy każdej zimowej obserwacji Słońca, niezależnie od samego zaćmienia – a dla Polski, leżącej dalej na północ niż Hiszpania czy Portugalia, dni są w tym okresie krótsze, a Słońce niżej nad horyzontem, niż u obserwatorów bliżej równika.
Dla Hiszpanii, Portugalii i Brazylii, gdzie pas obrączkowości jest potwierdzony, godziny i czasy trwania są już opublikowane (szczegóły w sekcji o trasie powyżej); dla Polski, poza tym pasem, nie ma jeszcze opublikowanych procentów zakrycia z wiarygodnych źródeł, i ta strona ich nie szacuje. Zasada bezpieczeństwa nie zależy zresztą od tych liczb: niezależnie od tego, czy z danego miejsca widać małą, czy dużą część Słońca, to obrączkowe zaćmienie wymaga okularów ISO 12312-2 bez przerwy, od pierwszego do ostatniego kontaktu.
Po tej dacie: pustka 2029 roku, potem pierścień z 1 czerwca 2030 roku
To obrączkowe zaćmienie znajduje się między dwiema innymi datami tego kalendarza. Wcześniej: 2 sierpnia 2027 roku, zaćmienie całkowite, z krótkim oknem bez okularów wewnątrz pasa – przeciwieństwo bezwzględnej zasady z tej daty. Później: 2029 rok nie przynosi żadnego zaćmienia Słońca o potwierdzonym zasięgu dla Europy, choć dwa z czterech częściowych zaćmień tego roku dotykają Ameryki Północnej i skandynawskiej Arktyki. Następnie, 1 czerwca 2030 roku, nadchodzi drugie zaćmienie obrączkowe, krótsze od tego (5 minut i 21 sekund wobec 10 minut i 27) i na zupełnie innej trasie, od Algierii przez Grecję po Japonię, zamiast przez Hiszpanię i Portugalię, z Alaską w strefie widoczności częściowej.
Porównanie wszystkich trzech stron daje pełny obraz tego, co ten odcinek dekady oferuje komuś obserwującemu z Polski. Nasza strona następne zaćmienie Słońca zbiera wszystkie pięć dat w jednej tabeli porównawczej.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest obrączkowe zaćmienie Słońca?
Zaćmienie, podczas którego Księżyc, dalej od Ziemi na swojej orbicie niż przy zaćmieniu całkowitym, wydaje się zbyt mały, by zasłonić tarczę słoneczną w całości. Wokół Księżyca w szczytowym momencie zaćmienia pozostaje widoczny pierścień światła, stąd nazwa pierścień ognia. 26 stycznia 2028 roku ten pierścień trwa do 10 minut i 27 sekund.
Dlaczego podczas zaćmienia obrączkowego nigdy nie można zdjąć okularów?
Bo pozostający pierścień światła, nawet zwężony do cienkiej wstęgi, jest wciąż tysiące razy za jasny dla gołego oka. W przeciwieństwie do zaćmienia całkowitego, gdzie tarcza słoneczna jest całkowicie zasłonięta na kilka minut, zaćmienie obrączkowe nigdy nie ma fazy pełnej ciemności: część powierzchni Słońca pozostaje widoczna od pierwszego do ostatniego kontaktu.
Czy zaćmienie z 26 stycznia 2028 roku będzie widoczne z Polski?
Strefa widoczności częściowej wskazana dla tej daty to Europa Zachodnia, węższa niż „Europa" jako całość, i źródło nie wymienia w niej wprost Polski. Zaćmienie dociera do Hiszpanii i Portugalii tuż przed zachodem Słońca, a czeski portal astronomiczny astro.cz podaje, że w Czechach, bliżej trasy niż Polska, Słońce zajdzie, zanim zjawisko się zacznie. Jedno polskie źródło prasowe wspomina o widoczności rzędu kilkunastu procent, ale to nie jest potwierdzone przez bardziej rygorystyczne źródła sąsiednich krajów, więc nie podajemy tu żadnego procentu dla Polski.
Czy Hiszpania i Portugalia mieszczą się w pasie obrączkowości?
Tak, oba kraje: po przekroczeniu Atlantyku znad Brazylii i Surinamu pas obrączkowości dociera do Europy przez Hiszpanię i Portugalię. To trzecie z rzędu zaćmienie, po 2026 i 2027 roku, w którym Hiszpania mieści się w pasie całkowitości lub obrączkowości.
Jak to zaćmienie wypada na tle całkowitego zaćmienia z 2 sierpnia 2027 roku?
Zaćmienie z sierpnia 2027 roku jest całkowite, z krótkim oknem wewnątrz pasa, w którym tarcza słoneczna jest w pełni zasłonięta, a obserwacja gołym okiem bezpieczna. Zaćmienie ze stycznia 2028 roku jest obrączkowe: Księżyc nigdy nie zasłania Słońca w całości, a okulary muszą pozostać założone bez przerwy, nawet w maksimum i nawet wewnątrz pasa.
Jak długo trwa pierścień ognia?
Do 10 minut i 27 sekund w najkorzystniejszym punkcie trasy – najdłuższa pojedyncza faza, całkowita czy obrączkowa, w całym tym kalendarzu między 2026 a 2030 rokiem.
Czy można obserwować zaćmienie obrączkowe w pełni zimy?
Tak, pora roku nie zmienia mechaniki zaćmienia ani zasady bezpieczeństwa. Zmieniają się za to warunki obserwacji: pod koniec stycznia Słońce stoi nisko nad horyzontem przez większą część dnia na średnich szerokościach geograficznych półkuli północnej, co warto uwzględnić przy planowaniu.
Gdzie kupić okulary w styczniu, poza szczytem popytu?
Te same kanały co przy każdym zaćmieniu pozostają dostępne przez cały rok: sklepy optyczne, apteki, sklepy astronomiczne i platformy sprzedażowe online. Poza dwoma tygodniami przed szeroko nagłaśnianym zaćmieniem presja na zapasy jest dużo mniejsza. Nasz poradnik okularów do zaćmienia wyjaśnia listę kontrolną do weryfikacji.
Kiedy przypada następne zaćmienie obrączkowe po 2028 roku?
1 czerwca 2030 roku, z trasą przechodzącą przez Algierię, Tunezję, Grecję, Turcję, Rosję, północne Chiny i Japonię. Między tymi dwiema datami 2029 rok nie przynosi żadnego zaćmienia Słońca o potwierdzonym zasięgu dla Europy.